آریتمی قلبی چیست و آیا خطرناک است؟ + علائم شایع و نحوه درمان آن
آریتمی قلبی، یعنی ریتم غیرطبیعی قلب که خودتان آن را حس میکنید. برای مثال، ممکن است احساس کنید قلب شما در حالت استراحت تپش زیادی دارد یا الگوی ضربان آن نامنظم است. گاهی اوقات آریتمی قلبی بدون ضرر است و خطرات جدی را برای فرد به همراه ندارد، ولی در بسیاری از مواقع یک هشدار جدی برای سلامت سیستم قلبی و عروقی محسوب میشود. آگاهی در مورد علائم آریتمی قلبی، نحوه تشخیص و انواع آن، اهمیت بسیار زیادی برای پیشگیری و جلوگیری از بروز خطر دارد که در ادامه مقاله قصد داریم بهطور کامل در مورد آنها صحبت کنیم.
آریتمی قلبی چیست؟
آریتمی قلبی (arrhythmia) نوعی ناهنجاری در زمینه ضربان غیرطبیعی قلب است. آریتمیها میتوانند در بخشهای مختلف قلب شروع شوند و بهصورت ادامهدار باقی بمانند. این وضعیت باعث سریعتر یا آهستهتر شدن ضربان قلب و همچنین نامنظم شدن آنها میشود. بنابراین، اگر دچار آریتمی قلبی شوید، قلب شما دیگر بهصورت سازمانیافته و هماهنگ نمیتپد و مشکلات مختلفی در بخشهای گوناگون قلب و روند پمپاژ خون بهوجود میآید که عملکرد طبیعی قلب را تحت تاثیر قرار میدهد.
آیا آریتمی قلبی خطرناک است؟
بسته به نوع آریتمی قلبی و علت بهوجود آمدن آن، میزان خطرات این عارضه متفاوت خواهد بود. بهطور کلی، بعضی از انواع آریتمیها بی ضرر هستند و نیازی به درمان ندارند، اما بعضی دیگر میتوانند فرد را در معرض خطر ایست قلبی قرار دهند. به همین دلیل، اگر علائم آریتمی قلبی در کنار نشانههای سکته قلبی ظاهر شوند، باید حتما بهدنبال درمان سریع و موثر باشید و این علائم را بههیچوجه سرسری نگیرید.
آشنایی با انواع آریتمی قلبی
از نظر محل شروع آریتمیهای قلبی، میتوان آنها را به دو گروه فوق بطنی و بطنی تقسیمبندی کرد. با این حال، یک دستهبندی رایجتر برای این مشکل شایع قلبی وجود دارد که بر اساس نوع بی نظمی ضربان قلب انجام میشود. این دستهبندی شامل تاکیکاردی و برادیکاردی است و به درک بهتر نوع آریتمی و روش برخورد با آن کمک میکند.
تاکی کاردی
در این نوع بیماری، ضربان قلب سریع بوده و تپش قلب بیش از 100 ضربه در دقیقه است. خود تاکی کاردی دارای چندین نوع است که هر کدام شدت، علائم و خطرات متفاوتی دارند.
- فیبریلاسیون دهلیزی (AFib): سیگنالدهی نامنظم قلب باعث ضربان قلب سریع و ناهماهنگ میشود. این نوع آریتمی قلبی با سکته مغزی در ارتباط است.
- فیبریلاسیون بطنی: سیگنالهای الکتریکی سریع و نامنظم باعث میشوند حفرههای پایینی قلب به جای انقباض هماهنگ، بلرزند. اگر ریتم منظم قلب در عرض چند دقیقه بازیابی نشود، میتواند منجر به مرگ شود. اکثر افراد مبتلا به فیبریلاسیون بطنی، بیماری قلبی زمینهای دارند یا آسیب جدی دیدهاند.
- تاکیکاردی بطنی: ضربان قلب سریع اجازه نمیدهد بطنها به درستی از خون پر شوند. بنابراین ممکن است قلب نتواند خون کافی را به بدن پمپ کند. تاکیکاردی بطنی ممکن است در افرادی که قلب سالمی دارند، مشکلات جدی ایجاد نکند. در افراد مبتلا به بیماری قلبی، تاکیکاردی بطنی میتواند یک مشکل اورژانسی باشد که نیاز به درمان سریع دارد.
تاکیکاردی فوق بطنی: در این نوع آریتمی قلبی، ضربان قلب نامنظم از بالای حفرههای پایینی قلب یعنی بطبنها شروع میشود. تاکیکاردی فوق بطنی باعث ایجاد دورههایی از ضربان قلب کوبنده میشود که ناگهان شروع و متوقف میشوند.
برادی کاردی
در این نوع آریتمی، ضربان قلب آهستهتر از حد طبیعی است و به کمتر از 60 ضربه در دقیقه میرسد. البته ضربان قلب پایین در حالت استراحت همیشه به معنای وجود مشکل نیست. اگر از نظر جسمی سالم هستید، قلب شما ممکن است بتواند با کمتر از ۶۰ ضربه در دقیقه خون کافی را به بدن پمپ کند. برادی کاردی به دو گروه زیر تقسیم بندی میشود:
- سندرم گره سینوسی: گره سینوسی سرعت قلب را تنظیم میکند. اگر گره به درستی کار نکند، ضربان قلب ممکن است بین خیلی آهسته و خیلی سریع تغییر کند. این نوع برادی کاردی در اثر زخم در نزدیکی گره سینوسی ایجاد میشود که سیگنالهای ضربان قلب را کند، مختل یا مسدود میکند.
- انسداد هدایتی: انسداد مسیرهای الکتریکی قلب میتواند باعث شود سیگنالهایی که ضربان قلب را تحریک میکنند، کند یا متوقف شوند. برخی از انسدادها ممکن است هیچ علامتی ایجاد نکنند و برخی دیگر باعث ایجاد ضربان قلب پرش دار خواهند شد.
علائم آریتمی قلبی چه هستند؟
مهمترین موضوعی که در مورد آریتمی قلبی باید به آن توجه کنید، علائم هستند. به طور کلی، اگر تپش قلب دارید و با مشکلات جانبی دیگر مانند سرگیجه، سبکی سر و غش و ضعف مواجه شدهاید، باید حتما برای درمان آریتمی قلبی به پزشک متخصص مراجعه کنید. فراموش نکنید گاهی آریتمی قلبی خاموش است و علامت جدی ندارد. در این شرایط فقط با انجام این نوار قلب، میتوان آریتمی را شناسایی کرد. از جمله مهمترین علائم آریتمی قلبی عبارتند از:
- تپش قلب
- سرگیجه یا سبکی سر
- حملات غش
- تنگی نفس
- ناراحتی قفسه سینه
- ضعف یا خستگی
- پایین آمدن فشار خون
درمان آریتمی قلبی؛ چگونه میتوان کنترل و درمان کرد؟
درمان آریتمی قلبی با تجزیه و تحلیل کامل وضعیت سلامت، سابقه پزشکی، سبک زندگی و عوامل مختلف دیگر امکان پذیر است. به طور کلی، این مشکل را میتوان با کمک داروها، کاشت پیس میکر، شوک قلبی و … درمان کرد که در ادامه هر کدام از آنها را توضیح میدهیم:
- کاتتر ابلیشن: در این روش درمانی آریتمی قلبی، از تجهیزات مخصوص برای سوزاندن سلولهای خاص قلب که باعث ریتمهای غیرطبیعی قلب میشوند، استفاده میشود.
- کاردیوورژن: در این روش که یک شوک کنترلشده دقیق به قلب شما وارد میشود تا فیبریلاسیون دهلیزی یا فلوتر دهلیزی را مجددا تنظیم کند.
- تجویز داروها: بسته به نوع آریتمی، سابقه پزشکی و شرایط خاص داروهایی برای شما تجویز میشوند که به کنترل علائم آریتمی قلبی کمک خواهند کرد.
- کاشت دستگاهها: برای درمان آریتمی قلبی از ضربان سازها و دفیبریلاتورهای قلبی قابل کاشت استفاده میشود. البته در شرایطی که امکان درمان با تکنیکهای غیر تهاجمی وجود نداشته باشد.
تشخیص سریع آریتمی قلبی در منزل با ویزیت منزل
مجموعه پرستاری و پزشکی ویزیت منزل با حضور متخصصان قلب و عروق و امکان انجام نوار قلب در منزل، شما را برای تشخیص سریعتر آریتمی قلبی همراهی میکند. میتوانید در هر ساعت از شبانه روز که با مشکل و علائم آریتمی قلبی مواجه شدید، با ما تماس بگیرید. در اولین قدم نوار قلب انجام میشود و پس از آن در صورت نیاز، اقدامات درمانی و تجویز داروهای مناسب متناسب با نظر متخصص قلب و عروق انجام خواهد شد. هر گونه مشکل قلب را جدی بگیرید و در صورت به وجود آمدن علائم ذکر شده، همین حالا با ما در ارتباط باشید.