تفاوت اکو قلب و نوار قلب چیست؟ هر کدام چه زمانی استفاده میشوند؟
اولین قدم برای درمان بیماریهای قلبی و عروقی، تشخیص آن هاست. دو روش رایج و البته دقیق برای تشخیص مشکلات قلبی، اکو و نوار قلب هستند که با هدف بررسی وضعیت قلب، کشف اختلالات مختلف و عملکرد صحیح دریچهها انجام میشوند. هر یک از این تستها برای تشخیص نوع خاصی از مشکلات قلبی و عروقی به کار گرفته میشوند و لازم است در انتخاب و انجام صحیح آنها دقت کافی وجود داشته باشد. تفاوت اکو قلب و نوار قلب را در این مقاله بررسی میکنیم تا بتوانید با دید بهتر برای انجام این تستها اقدام کنید.
علت استفاده از نوار قلب و اکو برای تشخیص بیماریهای قلبی
نوار قلب و اکوکاردیوگرام دو آزمایش تشخیصی رایج هستند که توسط پزشکان برای تجزیه و تحلیل وضعیت قلب و کشف اختلالاتی که بر آن تاثیر میگذارند، استفاده میشوند. درک بهتر این آزمایشها میتواند به کاهش ترس از انجام این روشها کمک کند. الکتروکاردیوگرام (ECG) و اکوکاردیوگرام (ECHO) روشهای پزشکی بدون درد و غیرتهاجمی برای بررسی وضعیت قلب هستند. این دو تست به ارزیابی عملکرد قلب کمک میکنند و میتوانند از شدت گرفتن بیماریهای قلبی و عروقی جلوگیری کنند.
الکتروکاردیوگرام یا نوار قلب چیست؟
الکتروکاردیوگرام (ECG) یا نوار قلب، دستگاهی است که توسط متخصصان قلب و عروق برای اندازه گیری فعالیت الکتریکی قلب استفاده میشود. قلب شما با هر ضربان، یک تکانه الکتریکی تولید میکند که این تکانه در سراسر قلب عبور داده میشود و باعث پمپاژ خون به نقاط مختلف بدن خواهد شد. با کمک نوار قلب، این تکانههای الکتریکی ثبت میشوند تا بتوان تشخیص داد که فعالیت الکتریکی قلب طبیعی است یا خیر. بنابراین، ضربان قلب به شکل یک موج از ریتم الکتریکی قلب نمایش داده میشود که به صورت یکنواخت ثبت خواهد شد. اگر این موجها به شکل نامنظم باشند، میتوانند نشان دهنده بروز مشکل در عملکرد قلب باشند.
تفاوت اکو قلب و نوار قلب و مقایسه آنها با یکدیگر
تفاوت اکو قلب و نوار قلب در ماهیت تست و کاربرد آن هاست. برای تشخیص سکته قلبی خاموش نوار قلب مفید است؛ اما برای بررسی عملکرد دریچهها و عضلات قلب، باید از اکو کمک گرفت. در جدول زیر، دقیقتر با تفاوت اکو قلب و نوار قلب آشنا میشوید:
| معیار مقایسه | نوار قلب (ECG / EKG) | اکو قلب (اکوکاردیوگرافی) |
| ماهیت تست | ثبت فعالیت الکتریکی قلب | تصویربرداری با امواج صوتی از ساختار و عملکرد مکانیکی قلب |
| چه چیزی را نشان میدهد؟ | ریتم و ضربان، آریتمیها، اختلالات هدایتی، برخی نشانههای ایسکمی و سکته، اثر برخی اختلالات الکترولیتی و داروها | اندازه حفرهها، عملکرد دریچهها، قدرت پمپاژ (EF)، ضخامت دیوارهها، مایع اطراف قلب، مشکلات مادرزادی، جریان خون (در داپلر) |
| کاربرد اصلی | بررسی سریع مشکلات ریتم و برق قلب و ارزیابی اولیه درد قفسه سینه | بررسی دریچهها، عضله قلب، نارسایی قلبی و مشکلات ساختاری |
| روش انجام | نصب الکترود روی قفسه سینه، دست و پا و ثبت نمودار | قرار دادن پروب روی قفسه سینه با ژل (گاهی از راه مری: TEE) |
| زمان انجام | معمولا ۲ تا ۵ دقیقه | معمولا ۱۵ تا ۳۰ دقیقه (بسته به نوع اکو) |
| آیا درد دارد؟ | خیر | خیر (ممکن است فشار خفیف پروب حس شود) |
| آیا اشعه دارد؟ | خیر | خیر |
| بهترین برای تشخیص | آریتمیها، بلوکهای قلبی، بررسی حاد سکته و ایسکمی (در کنار علائم و آزمایشها) | بیماریهای دریچهای، نارسایی قلب، کاردیومیوپاتی، افیوژن پریکارد، ارزیابی EF |
| محدودیت مهم | طبیعی نشان دادن برخی از حملات آریتمی | مشکلات الکتریکی قلب و آریتمی را نشان نمی دهند. |
| خروجی و نتیجه | نمودار موجها و فواصل (مثل P, QRS, ST) | تصاویر و اندازهگیریها (مثل EF، شدت نارسایی/تنگی دریچه، فشارها در داپلر) |
| هزینه و دسترسی | معمولاً ارزانتر و بسیار در دسترس | معمولا گرانتر از ECG و نیازمند دستگاه/اپراتور تخصصیتر |
چه زمانی نوار قلب نیاز است؟
نوار قلب، یک روش تشخیصی ساده و سریع برای بررسی عملکرد کلی قلب و عروق است. حتی میتوان با انجام نوار قلب در منزل، از سکتههای قلبی احتمالی نیز جلوگیری کرد؛ اما باید بدانید که تشخیص با نوار قلب محدود بوده و معمولا برای بررسی ضربان قلب استفاده میشود. بنابراین، در صورتی که علائم زیر را تجربه میکردید، حتما برای انجام نوار قلب اقدام کنید.
- هنگامی که ضربان قلب نامنظم (آریتمی) دارید.
- هنگامی که حمله قلبی یا درد قفسه سینه را به عنوان نشانه بیماری عروق کرونر قلب تجربه میکنید.
- اگر سابقه حمله قلبی دارید و علائم سکته قلبی را تجربه کردهاید.
- در صورتی که نیاز به ارزیابی اثربخشی درمانهای بیماری قلبی مانند ضربانساز قلب دارید.
اکوکاردیوگرام یا اکوی قلب چیست؟
اکوکاردیوگرام (ECHO) یک آزمایش تصویربرداری زنده از قلب است که به پزشکان این امکان را میدهد تا فعالیت قلب را با وجود آن بررسی کنند. اکوی قلب با تولید تصویری از قلب و دریچههای آن از طریق امواج صوتی منعکس شده از قلب بیمار، تصویری از قلب را در اختیار قرار میدهد که شبیه به سونوگرافی است. بنابراین، متخصصان قلب و عروق با وجود آن میتوانند عملکرد دریچهها، بطنها و دهلیزها را با دقت بررسی کنند.
چه زمانی اکو قلب لازم است؟
اکو قلب معمولا یک مرحله بعد از انجام نوار قلب انجام میشود. اگر نوار قلب دادههای غیر طبیعی را در اختیار پزشک قرار دارد، بهتر است که اکوی قلب با هدف اطمینان از عملکرد صحیح دریچههای قلبی انجام شود. در مجموع در موارد زیر انجام اکوی قلب در منزل ضروری است:
- برای اطمینان از عدم وجود مشکل در دریچهها یا حفرههای قلب
- برای شناسایی اینکه آیا بیماریهای قلبی منبع مشکل یا علائم هستند یا خیر
- برای تشخیص مشکلات مادرزادی قلب قبل از تولد
تفاوت اکو قلب و نوار قلب چیست؟
تفاوت اکو قلب و نوار قلب را میتوان از نظر نحوه انجام، مدت زمان و حتی کاربردهای آنها بررسی کرد. در حالی که اکو قلب بیشتر بر فعالیت مکانیکی قلب تمرکز دارد، نوار قلب با ثبت فعالیت الکتریکی، مشکلات و نامنظمیهای ریتم قلب را مشخص میکند.
تفاوت در تکنیک و نحوه انجام
برای انجام نوار قلب، حدود 10 الی 12 الکترود به صورت موضعی روی سینه، بازوها و پاها قرار داده میشوند. سپس فعالیت الکتریکی قلب به مدت حدود 10 دقیقه روی کاغذ ثبت و چاپ میشود. در زمان انجام نوار قلب هیچ گونه درد یا ناراحتی احساس نخواهید کرد و کل این فرایند به صورت غیر تهاجمی انجام میشود.
در مقابل، اکو یک روش تشخیصی است که با استفاده از امواج صوتی، تصاویری از قلب در حال تپش تولید میکند. در این تست، یک مبدل به مانیتور متصل میشود و برای ثبت تصاویر قلب مورد استفاده قرار میگیرد. پزشک در طول انجام اکو، این مبدل را روی سینه بیمار حرکت میدهد تا تصاویر قلب به صورت زنده روی مانیتور قابل مشاهده باشند. کل پروسه اکوی قلب معمولا بین 10 الی 15 دقیقه زمان میبرد.
تفاوت در کاربردها
نوار قلب فعالیت الکتریکی قلب را بررسی میکند و در نتیجه، اطلاعاتی درباره سرعت، ریتم و نظم ضربان قلب در اختیار پزشک قرار میدهد. با استفاده از نوار قلب میتوان آریتمیها، آسیبهای عضله قلب، وضعیت دستگاههای کاشته شده مانند ضربان ساز و برخی مشکلات مادرزادی قلب را تشخیص داد.
در مقابل، اکوکاردیوگرافی اطلاعاتی درباره اندازه و شکل قلب، توانایی پمپاژ خون، محل و میزان آسیبهای بافتی و همچنین نحوه عملکرد حفرهها و دریچههای قلب ارائه میدهد. اکوی قلب اغلب برای ارزیابی وضعیت عضله قلب، به ویژه پس از حمله قلبی یا در صورت بروز علائم مشکوک به سکته قلبی، انجام میشود.
ویزیت منزل، انجام اکو و نوار قلب در خانه شما
حتی با وجود تفاوت اکو قلب و نوار قلب، انجام هر کدام از آنها به صورت صحیح اهمیت زیادی دارد. به ویژه اگر متخصص قلب و عروق، انجام این دو تست را توصیه کرده است، پیشنهاد میکنیم که منتظر نوبت گرفتن در مراکز درمانی نباشید و همین حالا با مجموعه پرستاری و پزشکی ویزیت منزل در ارتباط باشید. ما با دستگاههای به روز و با حضور پزشکان متخصص، آماده انجام اکو و نوار قلب در خانه شما هستیم. همین حالا با ما تماس بگیرید تا بهترین نیروها را به منزل شما اعزام کنیم.