زخم بستر یکی از مشکلات شایع در افرادی است که برای مدت طولانی در بستر یا روی ویلچر قرار دارند. این زخمها در اثر فشار مداوم روی پوست ایجاد میشوند و اگر به موقع درمان نشوند، میتوانند به عفونتهای جدی و حتی مشکلات خطرناکتری منجر شوند. اگر شما یا یکی از عزیزانتان با این زخم مواجه هستید، باید با روشهای درمان و پیشگیری از آن آشنا باشید. در این صورت است که خطرات زخم بستر به حداقل میرساند و میتوانید به موقع آن را درمان کنید.
زخم بستر چیست؟
زخم بستر (Bedsore) که به آن زخم فشاری نیز گفته میشود، زخمی است که در اثر فشار طولانی مدت روی پوست ایجاد میشود. در واقع، از آنجایی که در فشار طولانی مدت، خونرسانی به یک ناحیه ضعیف میشود؛ آن ناحیه تحت تاثیر قرار میگیرد و زخمهایی ایجاد میگردند که زخم بستر نام دارند. این نوع زخم معمولا در افرادی که برای مدت طولانی بی حرکت هستند، ایجاد شده و میتواند به مرور زمان گسترش یابد و حتی به استخوان نیز برسد. زخمهای بستر بسیار دردناک هستند و نیاز به درمان اصولی دارند تا از عود آنها جلوگیری شود.
علت زخم بستر در افراد؛ چه چیزی باعث آن میشود؟
زخم بستر زمانی رخ میدهد که فشار، جریان خون به پوست شما را کاهش یا قطع کند. این فقدان جریان خون میتواند باعث ایجاد آسیب زخم فشاری در کمتر از دو ساعت شود. در این شرایط سلولهای پوستی روی اپیدرم شروع به مردن میکنند و با تجزیه این سلولهای مرده، روی پوست زخم ایجاد میشود. با این حال، زخم بستر بیشتر به دلایل زیر ایجاد میشود:
- وجود رطوبت ناشی از عرق، ادرار و مدفوع
- کشیده شدن یا کشیده شدن پوست ناشی از سر خوردن روی تخت شیبدار یا ویلچر
- سوء تغذیه
- کمآبی بدن
- بیماریهای زمینهای مانند دیابت
زخم بستر در چه نواحی از بدن بیشتر دیده میشود؟
برای مثال افرادی که از اکسیژن درمانی استفاده میکنند، روی پل بینی، گوش یا پشت سر خود علائم این زخم را ایجاد میکنند؛ یا افرادی که مجبور به خوابیدن برای مدت زمان طولانی روی باسن و کمر خودشان هستند، به مرور زمان در این نواحی علائم زخم را مشاهده میکنند. با این حال، احتمال اینکه زخم بستر در نواحی ایجاد شود که استخوانها به پوست نزدیکتر هستند، وجود دارد. از جمله رایجترین نواحی که دچار این نوع زخم میشوند، عبارتند از:
- مچ پا
- کمر
- باسن
- آرنج
- پاشنه
- باسن
- دنبالچه
نحوه پیشگیری از زخم بستر
پیشگیری از زخم بستر مهمترین و موثرترین راهکار برای حفظ سلامت بیماران بستری، سالمندان و افراد کم تحرک است. درمان زخم بستر زمانبر و گاهی پرهزینه است، در حالی که با چند اقدام اصولی میتوان بهراحتی از ایجاد آن جلوگیری کرد. در ادامه روشهای پیشگیری از زخم بستر را توضیح میدهیم:
تغییر مرتب وضعیت بدن
مهمترین اصل در پیشگیری از زخم بستر، کاهش فشار مداوم روی یک نقطه از بدن است. وقتی فشار بیش از حد به یک ناحیه وارد شود، جریان خون کاهش یافته و سلولها دچار کمبود اکسیژن میشوند. این موضوع در نهایت باعث آسیب بافت و ایجاد زخم میشود. بسته به شرایط بیمار، تغییر وضعیت بدن او را به صورت زیر انجام دهید:
- بیماران بستری: حداقل هر ۲ ساعت یکبار
- بیماران روی ویلچر: هر ۱۵ تا ۳۰ دقیقه یکبار
استفاده از تشک و تجهیزات مناسب
تجهیزات حمایتی نقش بسیار مهمی در پیشگیری از زخم بستر دارند. برای سریع خوب شدن زخم، بهتر است که از تشکهای ضد زخم بستر مانند تشک مواج و سلولی استفاده کنید. این تشکها توزیع نیرو به نواحی مختلف بدن را به حداقل میرسانند و باعث افزایش جریان خون میشوند.
مراقبت اصولی از پوست
پوست سالم اولین سد دفاعی بدن در برابر زخم بستر است. مراقبت صحیح از پوست میتواند احتمال آسیب را به شکل قابل توجهی کاهش دهد. تمیز نگه داشتن پوست و شستشوی آن با آب ولرم و شویندههای ملایم بسیار مهم است. سعی کنید که بعد از شستشوی پوست، آن را به آرامی خشک کنید.
کنترل رطوبت
رطوبت بیش از حد، پوست را نرم و آسیب پذیر میکند. این موضوع در بیماران دارای بیاختیاری ادرار یا تعریق زیاد اهمیت بیشتری دارد. میتوانید لباس خیس و یا پوشک را زودتر عوض کنید و از پدهای جاذب برای جذب رطوبت کمک بگیرید. خشک نگه داشتن چینهای پوستی نیز باعث کنترل علائم زخم بستر میشوند.
استفاده از کرمهای محافظ
کرمهای محافظ مانند زینک اکساید یا کرمهای سد دفاعی پوست، یک لایه محافظ روی پوست ایجاد میکنند و از تماس مستقیم رطوبت با پوست جلوگیری میکنند. از ماساژ دادن نواحی قرمز شده خودداری کنید، زیرا ممکن است آسیب بافتی را تشدید کند.
تغذیه مناسب و مصرف آب کافی
تغذیه صحیح نقش کلیدی در پیشگیری از زخم بستر دارد. پوست برای حفظ سلامت و ترمیم خود به مواد مغذی کافی نیاز دارد. سعی کنید که در طول روز به بیمار گوشت، تخم مرغ، ویتامین c، سبزیجات و میوههای مغذی بدهید. نوشیدن حداقل 8 لیوان آب در طول روز نیز میتواند به سلامت کلی بدن کمک کند.
بهترین و سریعترین درمان زخم بستر
بهترین و سریعترین درمان زخم بستر بسته به نوع زخم و شدت آن متفاوت است. برای از بین بردن جای زخم ناشی از فشار روی نواحی مختلف، میبایست حتما فشار را به حداقل برسانید و بیمار را جابجا کنید. به علاوه، کنترل علائم و تشخیص به موقع برای استفاده از یک سری داروها، میتواند بسیار حائز اهمیت باشد و روند بهبودی را تسریع کند. فراموش نکنید که درمان زخمهای بستر ترکیبی از روشهای مختلف یعنی دارودرمانی موضعی و خوراکی، مراقبت صحیح از زخم، شستشوی مرتب با آب و نمک و جابجا کردن بیمار است. هیچ یک از روشهای درمان به تنهایی نمیتوانند باعث کنترل علائم زخم بستر شوند.
ویزیت منزل؛ درمان زخم بستر در منزل با بهترین نتیجه
زخم بستر یکی از مشکلات شایع در بیماران بستری و کمتحرک است که در اثر فشار طولانیمدت روی پوست ایجاد میشود. این زخمها اگر به موقع درمان نشوند میتوانند به مراحل پیشرفته و عفونتهای خطرناک منجر شوند. در صورتی که بیمار نیاز به مراقبت تخصصی داشته باشد، خدمات درمان زخم در منزل میتواند گزینهای بسیار مناسب باشد. مجموعه ویزیت منزل با اعزام پرستار و متخصص درمان زخم، ابتدا ویزیت در منزل انجام میدهد. سپس خدمات تخصصی برای مراقبت از زخم و پانسمان تخصصی نیز ارائه میشوند.