زخم دیابتی چیست؟ + علت، انواع و نحوه درمان | چطور پیشگیری کنیم؟
دیابت یکی از بیماریهای شایع در سراسر جهان است که در صورت عدم کنترل صحیح، میتواند عوارض متعددی به همراه داشته باشد. یکی از جدیترین و شایعترین این عوارض، زخم دیابتی است. این زخمها در اثر آسیب عصبی و یا مشکل در خونرسانی به نواحی مختلف پا به وجود میآید. اگر شما یا یکی از عزیزانتان با دیابت دست و پنجه نرم میکنید، شناخت علت، انواع و روشهای درمان زخم دیابتی در منزل میتواند بسیار کمک کننده باشد که در ادامه مقاله قصد بررسی آنها را داریم.
زخم پای دیابتی چیست؟
زخم پای دیابتی یک زخم پوستی شدید است که با از دست تمام ضخامت پوست در پا، به دلیل عوارض نوروپاتیک یا عروقی در بیماران مبتلا به دیابت نوع 1 و 2 رخ میدهد. بیش از 15% بیماران دیابتی به این نوع زخم مبتلا میشوند و نیاز به درمان پیدا میکنند. زخم دیابتی معمولا روند بهبودی بسیار کندی دارد و اگر به موقع درمان نشود، نه تنها عفونتهای پوستی ایجاد میکند؛ بلکه میتواند باعث درگیر شدن استخوان و حتی قطع عضو نیز شود.
چرا زخم دیابتی ایجاد میشود؟
زخمهای پای دیابتی ناشی از عوارض نوروپاتیک و یا عروقی در اثر ابتلا به دیابت هستند. در واقع، این زخمها در افراد معمولی که قند خون بالایی دارند، ایجاد نمیشوند؛ پس دیابت اصلیترین علت ابتلا به آن هاست. اما در مجموع عوامل زیادی وجود دارند که میتوانند باعث ایجاد زخمهای دیابتی در افراد به ویژه در ناحیه پاها شوند که در ادامه بررسی میکنیم:
- نوروپاتی دیابتی (آسیب عصبی): قند خون بالا در طولانی مدت به اعصاب بدن، بهویژه در پاها آسیب میرساند. این موضوع باعث از بین رفتن حس درد در پا میشود. در نتیجه، فرد ممکن است متوجه بریدگیها، تاولها یا فشارهای وارد شده به پای خود نشود و یک بریدگی کوچک به یک زخم بزرگ تبدیل گردد.
- گردش خون ضعیف (ایسکمی): دیابت میتواند باعث تنگ شدن عروق خونی و کاهش جریان خون به سمت پاها شود. خون رسانی ضعیف به این معناست که اکسیژن و مواد مغذی کافی برای ترمیم بافتها به محل زخم نمیرسد و روند بهبودی بسیار کند میشود.
- ناهنجاریهای ساختاری پا: تغییر شکل پا یا استفاده از کفشهای نامناسب میتواند باعث ایجاد فشار مضاعف در نواحی خاصی از پا شده و پینه و در نهایت زخم ایجاد کند.
- سیستم ایمنی ضعیف: قند خون بالا توانایی بدن برای مبارزه با عفونتها را کاهش میدهد؛ بنابراین یک زخم ساده به سرعت عفونی میشود.
انواع زخم پای دیابتی
زخم پای دیابتی به دو دسته نوروپاتیک و ایسکمیک تقسیم بندی میشود. در هر دو حالت، دیابت باعث بروز این مشکل میشود؛ اما علت و منشاء کلی این زخمها با یکدیگر متفاوت است. اگر مشکوک به زخم دیابتی هستید، از خدمات ویزیت در منزل کمک بگیرید تا ابتدا نوع زخم شما تشخیص داده شود و پس از آن درمان آغاز گردد. انواع زخم در افراد دیابتی به دو گروه زیر تقسیم بندی میشوند:
زخمهای نوروپاتیک
سطح بالای قند خون میتواند به اعصاب حسی آسیب برساند و منجر به نوروپاتی محیطی شود، که با تغییر یا از دست دادن کامل حس و عدم توانایی در احساس درد همراه است. نوروپاتی محیطی تقریبا در ۵۰٪ از بزرگسالان مبتلا به دیابت ایجاد میشود و خطر آسیب به پاها و ایجاد زخم دیابتی در اثر فشار، بریدگی یا کبودی را افزایش میدهد. این زخمها در پاهایی ایجاد میشوند که حس خود را به دلیل آسیب عصبی از دست دادهاند اما گردش خون در آنها طبیعی است. زخمهای نوروپاتیک معمولا بدون درد هستند و در نقاط تحت فشار پا ایجاد میشوند.
زخمهای ایسکمیک
رگهای خونی در اثر بالا بودن قند خون به مرور زمان آسیب میبینند و جریان خون به پاها (ایسکمی) و یا پوست کاهش پیدا میکند. این میتواند منجر به بهبود ضعیف زخم شود. زخمهای ایسکمیک ناشی از جریان خون ضعیف در پاها هستند و معمولا با درد زیادی همراه هستند. این نوع زخم لبههای مشخصی دارند و رنگ آنها ممکن است کبود و تیره به نظر برسد.
چه افرادی در معرض ابتلا به زخم دیابتی هستند؟
زخم پای دیابتی سالانه ۲ تا ۶% افراد در کل جهان را درگیر خود میکند. 34 درصد از بیماران دیابتی در کل جهان، حداقل یک بار با زخمهای دیابتی در طول زندگی خود مواجه میشوند. البته ابتلا به این نوع زخم در بعضی از شرایط احتمال بیشتری دارد که در ادامه بررسی میکنیم:
- دیابت نوع ۲ شایعتر از نوع ۱
- مدت ابتلا به دیابت حداقل ۱۰ سال
- کنترل ضعیف دیابت و هموگلوبین A1c بالا
- جنسیت مرد
- داشتن سابقه زخم پای دیابتی
ریسک فاکتورهای ابتلا به زخمهای دیابتی
همه افراد دارای دیابت نوع 1 و نوع 2، در معرض ابتلا به زخم دیابتی نیستند. بعضی از افراد به علت داشتن ریسک فاکتورهای مختلف، در معرض خطر ابتلا به این نوع زخم هستند و این موضوع نیاز به درمان را در این افراد افزایش میدهد. از جمله ریسک فاکتورهای ابتلا به زخمهای دیابتی شامل:
- دیابت کنترل نشده
- داشتن اضافه وزن
- داشتن نوروپاتی به علت دیابت نوع 1 و نوع 2
- گردش خون ضعیف
- پوشیدن کفشهای نامناسب
- راه رفتن پابرهنه
- پیری و افزایش سن
- مصرف بیش از حد الکل
- سیگار کشیدن
- کلسترول بالا
چگونه از تشکیل زخم پای دیابتی پیشگیری کنیم؟
بهترین راه برای درمان زخم پای دیابتی، پیشگیری از ایجاد آن در وهله اول است. کاهش عوامل خطر اضافی که باعث به تاخیر انداختن خوب شدن سریع زخم میشوند، مانند سیگار کشیدن، نوشیدن الکل، کلسترول بالا و قند خون بالا، در پیشگیری و درمان زخم پای دیابتی مهم هستند. همچنین توصیه میکنیم که از راهکارهای زیر برای پیشگیری از این زخمها کمک بگیرید:
- در منزل چا برهنه راه نروید.
- همیشه جورابهای ضخیم بپوشید.
- از کفشهای مناسب و سایز پای خودتان استفاده کنید.
- پاهای خودتان را یک یا دو بار در روز با صابون بشویید و با دقت خشک کنید.
- اگر پوست پای شما خشک است، روزانه از یک کرم مرطوب کننده استفاده کنید.
- از پوشیدن لباسهای تنگ مانند جوراب شلواری یا جوراب ساق بلند خودداری کنید.
ویزیت منزل؛ آماده ارائه خدمات درمان زخم دیابتی در منزل
جابجایی بیمار مبتلا به زخم پای دیابتی، ترافیک، معطلی در کلینیکها و خطر ابتلا به عفونتهای بیمارستانی، همگی از دغدغههای اصلی خانوادهها هستند. بهترین راهکار برای مدیریت این شرایط، استفاده از خدمات تخصصی درمان زخم دیابتی در منزل است. مجموعه پرستاری و پزشکی ویزیت منزل، با در اختیار داشتن تیمی از پزشکان متخصص و پرستاران مجرب و آموزش دیده در زمینه مدیریت زخم، آماده ارائه خدمات به شماست. همین حالا برای بررسی وضعیت زخم دیابتی و پیشگیری از عود آن با ما تماس بگیرید.